عليه » كه « به آن مطّلع و دانا شد » . و اگر كسى پرسد كه : ايشان چه چيز به ملائكه توانند داد ؟ ؟ گوييم كه : « انسان كامل » مظهر اسم اللّه است ؛ و جملهء اسماء استمداد از اسم اللّه كنند ؛ و جملهء موجودات كمالات خود از مرتبهء انسان كامل يابند ؛ پس هر فيضى كه به ملائكه نيز رسد ، از ممرّ انسان كامل رسد . و اگر كسى گويد كه : حضرت حق - تعالى - از ملك چه مىطلبد ؟ ؟ گوييم كه : مجرّد عبادت و پرستش ؛ چنان كه لايق ذات باشد ؛ و اين مستفاد است از اسم « الحقّ » ؛ كه آن نيز از اسماء ذات است ، چون اللّه . فإنّه ما يعرف أحد من الحقّ إلّا ما تعطيه ذاته . ضمير [ در ذاته ] راجع است به « احد » و اين : علّت عدم وقوف ملائكه ، و عدم ايستادگى و تشبّت « 178 » بر آنچه حق از وى مىطلبد . يعنى : حقّا كه نشناسد هيچ يكى از بندگان ، و نداند از اسماء و صفات خداوند جهان ، مگر به آن مقدار كه ذات آن بنده مستعدّ آن افتاده باشد . و چون ذات انسان كامل است - كه جامع جميع اسماء و صفات حق است - هم او تواند كه به هر اسمى عبوديّتى مناسب آن كند ؛ و ملائكه را اين معرفت نيست ؛ چرا كه جامعيّت نيست ؛ لاجرم هر يكى را مقامى معيّن است ، كه از آنجا تجاوز نتوانند كرد . اگر ساير ملائكه بودند ، گفتند : « وَ ما مِنَّا إِلَّا لَهُ مَقامٌ مَعْلُومٌ « 179 » » و اگر بريد حضرت رب العالمين - جبرئيل امين - بود ، اين معنى گفت : كه گر يك سر موى ، برتر پرم * فروغ تجلّى بسوزد پرم و ليس للملائكة جمعيّة آدم ، و لا وقفت مع الأسماء الالهيّة الّتى تخصّها

--> ( 178 ) - ن : ايستادگى ويست ( ك - ش ) ( 179 ) - ق ( 37 - 164 ) و ما